برای تأمین امنیت افراد جامعه، علاوه بر حفظ تمامیت جسمانی آنها، باید به تمامیت معنوی نیز توجه شود. در این راستا، قانونگذار با تصویب مواد قانونی در قانون مجازات اسلامی، به حفاظت از آبرو و شخصیت افراد پرداخته است.
جرائم مرتبط با تمامیت معنوی افراد، در مقایسه با جرائم مربوط به تمامیت جسمانی، تأثیر ظاهری و بیرونی ندارند و آثار مخرب آنها معمولاً با چشم قابل مشاهده نیست. به عنوان مثال، توهین و فحاشی به همسر، به ویژه در مسائل خانوادگی، مستقیماً بر روان و شخصیت فرد تأثیر میگذارد.
جرمها به طور کلی دارای سه عنصر هستند: مادی، معنوی و قانونی. عنصر قانونی به این معناست که عمل مورد نظر توسط قانونگذار جرمانگاری شده و برای آن مجازات تعیین شده است. عنصر معنوی به نیت و سوءقصد مرتکب در هنگام ارتکاب عمل مجرمانه اشاره دارد. عنصر مادی نیز به انجام عمل مجرمانه اختصاص دارد.
عنصر مادی جرم توهین به زن و فحاشی به همسر، نیازی به اقدام فیزیکی ندارد و تنها با بهکارگیری الفاظ توهینآمیز و فحاشی، از سوی توهینکننده محقق میشود. این جرم به منظور محافظت از شخصیت و جایگاه زن در قانون جرمانگاری شده است و مطابق قانون مجازات اسلامی، میتواند در سه حالت تحقق یابد.
1. حالت اول: توهین به زن و فحاشی به همسر در یک مکان خصوصی و نه در مکان عمومی انجام میشود و نمیتوان عنوان قذف را برای آن صادق دانست.
2. حالت دوم: توهین در اماکن عمومی و معابر صورت میگیرد و موجب آسیب به آبروی اجتماعی زن میشود.
3. حالت سوم: جرم انگاری فعل توهین به زن و فحاشی به همسر تحت عنوان قذف نیز وجود دارد. قذف به معنای نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگر است و از شرایط آن این است که قذفکننده به معنای کلمات آگاه باشد و قصد نسبت دادن آن الفاظ به مخاطب را داشته باشد.
حکم مجازات جرم توهین به زن
توهین به زن و همسر در سه مورد جداگانه در قانون مجازات اسلامی جرمانگاری شده و برای هر یک مجازات تعیین گردیده است. در ادامه، به بررسی مجازات هر نوع توهین و فحاشی میپردازیم.
1. مجازات توهین در مکانهای خصوصی: طبق ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی، مجازات توهین تا ۷۴ ضربه شلاق یا جزای نقدی از ۵۰ هزار تا یک میلیون ریال پیشبینی شده است. این ماده به توهین در مکانهای خصوصی و غیر از موارد قذف ناظر است و قیدی برای تحقق جرم در آن ذکر نشده است.
2. مجازات توهین در اماکن عمومی: ماده ۶۱۹ قانون مجازات اسلامی بهطور خاص به توهین به زنان و کودکان در اماکن عمومی و معابر اشاره دارد. مجازات این نوع توهین حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق است. قانونگذار با محدود کردن مخاطبان توهین به زنان و کودکان و تعیین مجازات برای مزاحمت در حق آنها، اهمیت ویژه این گروه را نشان داده است.
3. مجازات قذف: یکی از اشکال توهین، قذف است که در دسته جرائم حدی قرار میگیرد و مجازات سنگینتری دارد. در صورت اثبات وقوع قذف، مرتکب به ۸۰ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. طبق ماده ۲۵۱ قانون مجازات اسلامی، برای اثبات جرم قذف، مرتکب باید عاقل، بالغ، مسلمان باشد و به معنای کلمات استعمالشده آگاه باشد.
4. معافیت از مجازات قذف: مطابق بندهای ماده ۲۶۱ قانون مجازات اسلامی، شرایطی وجود دارد که در آن مرتکب جرم قذف مجازات نمیشود، از جمله لعان همسر توسط مرد. اگر مرد همسر خود را بعد از قذف به زنا در زمان زوجیت لعان کند، مجازات قذف در خصوص او جاری نخواهد شد.
5. حق الناس در جرم قذف: در خصوص اجرای مجازات قذف باید توجه داشت که این جرم در زمره جرائم حقالناس قرار میگیرد و تعقیب و اجرای مجازات آن منوط به مطالبه مقذوف (فردی که مورد قذف واقع شده) است.
نحوه شکایت از جرم توهین به زن
مطابق مقررات قانون آیین دادرسی کیفری و رویه موجود، اگر فردی بخواهد شکایت خود را تنظیم کرده و به مراجع رسمی ارائه دهد، باید ابتدا به دفتر خدمات قضایی مراجعه کند. پس از طرح شکایت، پرونده به دادسرا ارسال میشود تا توسط مرجع قضایی رسیدگی شود.
برای شکایت از جرم توهین به زن و فحاشی به همسر نیز باید به همین شیوه عمل کرد. در صورتی که زنی مورد توهین و فحاشی توسط همسر یا فرد دیگری قرار بگیرد، میتواند با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی، شکواییهای برای استفاده از الفاظ رکیک توسط همسر تنظیم کند. بسته به نوع جرم و نوع توهین، این شکواییه به دادسرا ارسال میشود تا اقدام به شکایت از توهینکننده صورت گیرد و زن خواستار اجرای مجازات مربوط به جرم توهین علیه فرد خاطی شود.
