سه دانگ خانه برای مهریه

به بررسی قوانین حاکم بر شرط ضمن عقد سه دانگ خانه به عنوان مهریه پرداخته می‌شود و به پرسش‌های زیر پاسخ داده خواهد شد: آیا زن می‌تواند خانه‌ای که سه دانگ آن است را به عنوان مهریه دریافت کند و آیا سه دانگ خانه جز مستثنیات دین محسوب می‌شود؟

به طور کلی، اگر مهریه سه دانگ خانه با رعایت مفاد قانون مدنی تعیین شده باشد، زن می‌تواند آن را مطالبه کند و در صورت استنکاف شوهر از پرداخت، امکان پیگیری حقوقی و قانونی
وجود دارد.

سه دانگ خانه (که منظور، سه دانگ کلی آن است نه سه دانگ مشخصی که به عنوان مهریه قرار داده شده)، در شرایطی به عنوان مستثنیات دین شناخته می‌شود و نمی‌توان آن را بابت بدهی مهریه توقیف کرد، به شرطی که این ملک مسکونی و مورد نیاز بدهکار مهریه باشد و در شان یک شخص معسر قرار گیرد. (معسر به کسی اطلاق می‌شود که به دلیل ناتوانی مالی یا عدم دسترسی به اموال خود، قادر به پرداخت دیونش نیست.)

بدیهی است که اگر فرد بدهکار معسر نباشد یا دارای اموال غیرمنقول متعدد باشد، یا سه دانگ ملک، فراتر از شان او تشخیص داده شود (یعنی به تشخیص دادگاه، فرد بتواند با فروش سه دانگ ملک به ملک دیگری با ارزش کمتر نقل مکان کند)، در این صورت سه دانگ خانه مستثنیات دین لحاظ نخواهد شد.

مستند قانونی این موارد، بند “الف” ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است که تصریح می‌کند: “مستثنیات دین، صرفاً شامل … منزل مسکونی است که عرفاً در شان محکوم‌علیه، در حالت اعسار او باشد.”

نکته مهم این است که بر اساس تبصره ۲ ماده ۲۴ قانون فوق، “چنانچه به حکم قانون، مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شود، مانند این که مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی، تبدیل به وجه گردد، یا به دلیل از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکوم‌به از آن امکان‌پذیر است، مگر این که ثابت شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.”