ممکن است فردی که ظاهراً با دیگری رابطه نسبی دارد، اقدام به نفی نسب کند؛ به عبارت دیگر، وجود این قرابت نسبی را انکار نماید. در قانون مدنی، این عمل تحت عنوان نفی نسب یا انکار نسب شناخته میشود.
قرابتی که مورد نفی یا انکار قرار میگیرد، ممکن است قرابت پدری-فرزندی باشد که در این صورت به آن نفی ولد گفته میشود. نفی نسب از طریق پدر، یا به عبارت دیگر نفی ولد، به معنای این است که پدر نسبت به فرزند متولد شده از همسرش، ادعای پدری نمیکند و آن کودک را از خود نمیداند.
اثبات نفی ولد
نفی ولد معمولاً از طریق اثبات خلاف اماره فراش تحقق مییابد. مفهوم اماره فراش به این معناست که اگر طفلی در زمان زوجیت زن و مرد به دنیا بیاید، فرض بر این است که آن کودک متعلق به شوهر است. این مفهوم در ماده 1158 قانون مدنی بیان شده است که طبق آن: “طفل متولد در زمان زوجیت ملحق به شوهر است، مشروط به اینکه از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کمتر از شش ماه و بیشتر از ده ماه نگذشته باشد.”
بنابراین، اگر کودک در فاصله کمتر از شش ماه پس از نکاح به دنیا آمده باشد، نفی ولد آسان است و نیازی به رسیدگی قضایی نیست؛ زیرا کودک به شوهر ملحق نخواهد شد.
از سوی دیگر، نفی ولد میتواند با اثبات خلاف اماره فراش نیز امکانپذیر باشد. به عنوان مثال، اگر زوجین بر عدم نزدیکی در مدت مذکور توافق داشته باشند یا با ارائه شواهدی مانند شهادت ثابت شود که زوجین از هم دور بودهاند، یا از طریق آزمایشهای خون و دیگر آزمایشهای مشابه، نسب متفاوت کودک و پدر کشف شود.
علاوه بر این، نفی ولد از طریق لعان نیز یکی دیگر از روشهای اثبات نفی ولد است که در فقه مورد اشاره قرار گرفته است.
دعوای نفی ولد
دعوی نفی ولد در صورت اثبات، موجب میشود که کودک به پدر خود منتسب نشود و از برخی حقوق قانونی محروم گردد. به همین دلیل، اقامه دعوی نفی ولد برای حفظ حقوق قانونی کودک تنها در یک محدوده زمانی مشخص، یعنی دو ماه، امکانپذیر است.
عواقب قانونی عدم اقامه دعوی نفی ولد چیست؟
عدم اقامه دعوی نفی ولد میتواند عواقب قانونی مهمی به همراه داشته باشد. این عواقب شامل موارد زیر است:
1. انتساب طفل به پدر: در صورت عدم اقامه دعوی، کودک به طور قانونی به پدر نسبت داده میشود و این نسبت به عنوان یک واقعیت قانونی پذیرفته میشود.
2. محرومیت از حقوق: کودک ممکن است از برخی حقوق قانونی خود، مانند ارث، نفقه و سایر حقوق مربوط به وابستگی به پدر، محروم گردد.
3. ثبات وضعیت حقوقی: عدم اقدام به اقامه دعوی میتواند منجر به ثبات وضعیت حقوقی کودک و پدر شود و دیگران نمیتوانند به راحتی این وضعیت را تغییر دهند.
4. عدم امکان اعتراض: پس از گذشت زمان قانونی، امکان اعتراض به انتساب کودک به پدر به شدت کاهش مییابد و این موضوع ممکن است به سختی و با دشواریهای قانونی همراه باشد.
5. تأثیر بر روابط خانوادگی: عدم اقامه دعوی میتواند تأثیرات منفی بر روابط خانوادگی داشته باشد و ممکن است منجر به ایجاد تنش و مشکلات در آینده شود.
به همین دلیل، اقامه دعوی نفی ولد در زمان مقرر از اهمیت بالایی برخوردار است.
آیا مهلت خاصی برای اقامه دعوی وجود دارد؟
برای اقامه دعوی نفی ولد مهلت خاصی تعیین شده است. طبق قانون، این دعوی باید در مدت زمان دو ماه از تاریخ اطلاع پدر از تولد کودک یا از تاریخ انتساب طفل به او اقامه شود.
اگر پدر در این مدت اقدام نکند، حق او برای نفی نسب از بین میرود و کودک بهطور قانونی به او منتسب خواهد شد. بنابراین، رعایت این مهلت برای حفظ حقوق قانونی و جلوگیری از عواقب منفی بسیار مهم است.
