تعریف عقد وکالت: طبق ماده ۶۵۶ قانون مدنی، وکالت عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین، طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود میسازد. به عبارت دیگر، هرگاه شخصی بخواهد دیگری را برای انجام یک عمل نایب خود کند، میتواند از عقد وکالت استفاده کند.
وکالت میتواند برای انجام امور مختلفی از قبیل انجام کارهای اداری، خرید و فروش، یا امور قضایی و دادگستری داده شود. لازم به ذکر است که اعطای وکالت در امور دادگستری تنها به وکیل پایه یک، یعنی فردی که دارای مدرک حقوق و پروانه وکالت است، امکانپذیر میباشد.
انواع وکالت: بر اساس ماده ۶۶۰ قانون مدنی، اعطای وکالت میتواند به دو صورت مطلق یا مقید باشد. این ماده میگوید: “وکالت ممکن است بهطور مطلق و برای تمام امور موکل باشد یا مقید و برای امر یا امور خاصی.” بنابراین، افراد میتوانند برای انجام برخی کارها به دیگری وکالت دهند یا اینکه او را برای انجام تمام امورشان بهطور مطلق نایب خود نمایند.
وکالت تامالاختیار: یکی دیگر از انواع وکالت، وکالت تامالاختیار است. در این حالت، موکل شخصی را به موجب عقد وکالت در انجام تمام امور، اعم از مالی و اداری مربوط به یک موضوع، نایب خود میسازد. این نوع وکالت میتواند با یک وکالتنامه عادی یا یک وکالتنامه رسمی که در محضر تنظیم شده، انجام شود. برای مراجعه به ادارات و مراجع مختلف، تنها وکالتنامه رسمی معتبر است.
بر اساس ماده ۶۶۲ قانون مدنی، “وکالت باید در امری داده شود که خود موکل بتواند آن را بجا آورد؛ وکیل هم باید کسی باشد که برای انجام آن امر، اهلیت داشته باشد.” بنابراین، حتی در وکالت تامالاختیار، اعطای وکالت باید در اموری باشد که موکل نیز قادر به انجام آنها باشد.
در پاسخ به این پرسش که وکالت تامالاختیار چیست، باید گفت که وکالت تامالاختیار به معنای این است که شخصی دیگری را در انجام تمام امور، اعم از مالی و اداری مربوط به یک موضوع، به موجب عقد وکالت، نایب و نماینده قانونی خود کند. وکیل میتواند به نیابت از موکل خود، بدون نیاز به حضور او، اقدام کند و با رعایت مصلحت موکل، امور او را انجام دهد. این نوع وکالت میتواند در مواردی نظیر فروش مال، انجام امور طلاق، یا پیگیری امور وراثت و تقسیم ترکه به کار رود.
هزینه تنظیم وکالتنامه: هزینه تنظیم وکالتنامه تامالاختیار بسته به نوع وکالتنامه (عادی یا رسمی) و همچنین تعرفههای مربوط به محضر و خدمات حقوقی متفاوت است. برای اطلاعات دقیقتر، بهتر است به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا محضر مربوطه مراجعه کنید.
شرایط وکالت تام الاختیار
انجام تمام عقود در قانون مدنی، شرایط و قواعد خاص خود را دارد و وکالت، بهعنوان یکی از عقود معین، از این قاعده مستثنی نیست. در این بخش از مقاله، به بررسی شرایط وکالت تامالاختیار میپردازیم و به پرسش “شرایط اعطای وکالت تامالاختیار چیست؟” پاسخ میدهیم. شرایط اعطای این نوع وکالت عبارتند از:
1. اهلیت موکل: موکل باید اهلیت لازم برای اعطای وکالت را داشته باشد؛ بدین معنا که او باید محجور نبوده و عاقل و بالغ باشد.
2. اهلیت وکیل: وکیل نیز باید اهلیت لازم را داشته باشد، به این معنا که او نیز باید عاقل و بالغ باشد و باید وکالت را قبول کند.
3. قابل انجام بودن امور: اموری که موکل در خصوص آنها وکالت میدهد، باید توسط خود او قابل انجام باشد.
4. وجود قصد و رضا: اعطای وکالت و قبول آن باید با میل قلبی و نیت مشخص از سوی طرفین انجام شود. به عبارت دیگر، طرفین باید با اراده آزاد و بدون اجبار نسبت به ایجاد عقد وکالت تامالاختیار اقدام کنند.
5. مشروعیت جهت و معین بودن موضوع: هدفی که برای اعطای وکالت تامالاختیار تعیین میشود، باید قانونی و شرعی باشد و موضوع وکالت نیز باید معین و مشخص باشد.
مدارک لازم برای وکالت تام الاختیار
همانطور که اعطای وکالت برای خرید و فروش خودرو یا تعویض پلاک نیازمند پرداخت هزینه و ارائه مدارک خاصی است، اعطای وکالت تامالاختیار نیز مستلزم پرداخت هزینه و ارائه مدارک لازم است تا دفترخانه بتواند اقدام به تنظیم وکالتنامه کند. در این بخش، مدارک لازم برای تنظیم وکالتنامه وکالت تامالاختیار را معرفی میکنیم. این مدارک عبارتند از:
1. مدارک هویتی موکل: مدارک شناسایی شخصی که قصد اعطای وکالت تامالاختیار را دارد.
2. مدارک هویتی وکیل: مدارک شناسایی شخصی که قصد قبول وکالت تامالاختیار را دارد.
3. سند ازدواج: در صورتی که موکل بخواهد در امور مربوط به طلاق، وکالت تامالاختیار را به دیگری اعطا کند.
4. مدارک مثبت مالکیت موکل: اگر موکل قصد داشته باشد در فروش مواردی مانند ملک یا خودرو،
وکالت تامالاختیار را به دیگری دهد، باید مدارک مالکیت مربوطه را ارائه کند.
این مدارک بهمنظور تسهیل و اعتباربخشی به فرآیند تنظیم وکالتنامه ضروری هستند.
هزینه وکالت تام الاختیار در سال 1401
از آنجا که تمامی ادارات و مراجع تنها وکالتنامههای رسمی که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شدهاند را به رسمیت میشناسند و صرفاً این نوع وکالتنامه را برای انجام امور موکل قبول میکنند، افراد باید برای اعطای وکالت تامالاختیار به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کرده و پس از ارائه مدارک و پرداخت هزینه، وکالتنامه خود را تنظیم کنند.
هزینه تنظیم وکالتنامه تامالاختیار در سال ۱۴۰۱ به شرح زیر است:
– برای امور مالی (مانند فروش یا انتقال): هزینه تنظیم وکالتنامه ۱۵۰ هزار تومان خواهد بود.
– برای امور اداری و کاری (غیر مالی): هزینه تنظیم وکالتنامه ۱۰۰ هزار تومان میباشد.
تفاوت وکالت تام الاختیار و وکالت بلاعزل وکالت، عقدی جایز است که با وقوع فوت، جنون یا سفه هر یک از طرفین، منفسخ میشود و از بین میرود. همچنین، هر یک از طرفین میتوانند هر زمان که بخواهند، اقدام به فسخ یکطرفه آن نمایند.
وکالت بلاعزل به معنای این است که موکل حق عزل وکیل را از خود سلب و ساقط میکند. در این حالت، موکل دیگر نمیتواند بهراحتی وکیل را از وکالت برکنار کند، مگر در مواردی که وکیل مصلحت موکل را رعایت نکرده یا از اختیارات خود سوء استفاده کند و موکل این موارد را در دادگاه اثبات کند.
تفاوت وکالت بلاعزل و وکالت تامالاختیار در این است که در وکالت تامالاختیار، موکل میتواند هر زمان که بخواهد، بدون نیاز به ارائه دلیل، وکیل را برکنار کرده و عقد را برهم بزند.
اما در وکالت بلاعزل، برهم زدن عقد وکالت تنها در شرایطی ممکن است که موکل یا وکیل دچار حجر، جنون یا سفه شوند، فوت کنند، یا در صورتی که هر دو طرف به توافق برسند. همچنین، اگر وکیل از اختیارات خود به ضرر موکل سوء استفاده کند و این امر در دادگاه ثابت شود، امکان فسخ وجود دارد.
