هنگامی که شخصی فوت میکند، تمامی داراییهای او، شامل جنبههای مثبت مانند طلبها، اموال منقول و غیرمنقول، سپردههای بانکی و… و همچنین جنبههای منفی مانند بدهیها و قرضها، به وراث او به ارث میرسد. در صورتی که وراث ارث را قبول کنند، تمامی این داراییها، چه مثبت و چه منفی، به آنها منتقل خواهد شد.
در این میان، ممکن است بخشی از داراییهای مثبت متوفی شامل فیش حج او باشد. در این شرایط، وراث تنها در صورتی میتوانند اقدام به خرید و فروش یا انتقال فیش باقیمانده کنند که تکلیف فیش حج متوفی از منظر قانونی مشخص شده و مراحل حقوقی مربوط به انتقال فیش حج به وراث طی شده باشد.
بنابراین، در مقاله حاضر به بررسی تکلیف ورثه نسبت به فیش حج میت، انحصار وراثت و نحوه انتقال فیش حج فرد فوت شده به وراث، همچنین قوانین فروش، قیمت و مالیات فیش حج متوفی پرداخته میشود
تکلیف ورثه نسبت به فیش حج میت
قوانین ارث بخش مهمی از مواد قانون مدنی را به خود اختصاص دادهاند و این قانون، به تبعیت از شرع، در خصوص ارث بهجامانده از متوفی که در عالم حقوقی به آن ترکه میگویند، تعیین تکلیف کرده و حقوق و تکالیف ورثه را نسبت به ماترک یا ارث مشخص نموده است.
یکی از مصادیق ارث، فیش حج متوفی است که در زمان حیات خود برای ثبتنام آن اقدام کرده، اما قبل از سفر به مکه مکرمه و انجام مراسم حج از دنیا رفته است. در این شرایط، اگر فرد فوت شده در خصوص انجام حج پس از فوت خود وصیتی نکرده باشد، فیش حج جزو ماترک محسوب شده و به وراث منتقل میشود.
اگر فرد فوت شده در مورد انجام حج وصیت کرده باشد، به شرط رضایت سایر وراث و در صورت وجود صغیر بین ورثه، با پرداخت سهمالارث او از امتیاز فیش حج، یکی از وراث واجد شرایط یا نایبی غیر از وراث میتواند پس از تهیه مدارک لازم و طی مراحل اداری و حقوقی، به نیابت از متوفی اقدام به ادای فریضه حج نماید.
در صورتی که فرد فوت شده در خصوص حج خود وصیتی نکرده یا وراث رضایت به ادای فریضه حج به نیابت از میت نداشته باشند و قصد تقسیم ماترک و انتقال یا فروش فیش حج متوفی به قیمت روز را داشته باشند، ورثه باید ابتدا گواهی انحصار وراثت دریافت کرده و مالیات بر ارث ماترک، از جمله مالیات بر ارث امتیاز فیش حج را پرداخت کنند.
شایان ذکر است که در صورتی که بین ورثه متوفی فرد صغیر یا محجوری وجود داشته باشد، وراث باید برای تقسیم ترکه، دادخواست تقسیم ترکه ثبت کرده و از دادگاه تقاضای صدور حکم در این باره نمایند. در ادامه، توضیحاتی درباره انحصار وراثت فیش حج متوفی ارائه خواهد شد.
انحصار وراثت فیش حج متوفی
انحصار وراثت فیش حج متوفی به این معناست که هرگونه اقدام از سوی وراث نسبت به ترکه بجا مانده از فرد فوت شده، منوط به داشتن گواهی حصر وراثت یا گواهی انحصار وراثت است که در آن، هویت و تعداد وراث متوفی مشخص شده است.
گواهی انحصار وراثت متوفی به دو صورت محدود و نامحدود و به درخواست یک یا تمام وراث یا هر شخص ذینفع دیگری از سوی شورای حل اختلاف صادر میشود. مراحل انحصار وراثت و اخذ گواهی آن به شرح زیر است:
اقدام برای اخذ گواهی فوت متوفی؛
تنظیم دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت و انتقال آن بهصورت فایل ورد بر روی یک حافظه، مانند رم، CD و موارد مشابه؛
تهیه استشهادیه گواهی انحصار وراثت که برای تهیه آن، حداقل ۲ نفر از همسایگان یا افرادی که متوفی را میشناسند و از فوت او آگاهند، باید همراه وراث در دفترخانه حاضر شده و فوت متوفی را گواهی و تصدیق کنند؛
مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای ثبت و ارسال دادخواست صدور گواهی حصر وراثت و مدارک مربوط به مرجع صالح.
در ادامه، نحوه انتقال فیش حج پدر فوت شده یا هر مورث دیگری، اعم از مادر، برادر و… توضیح داده خواهد شد.
نحوه انتقال فیش حج متوفی
هنگامی که ورثه فرد فوت شده اقدام به اخذ گواهی انحصار وراثت کردند و مالیات مربوط به ماترک، از جمله مالیات بر ارث امتیاز فیش حج بجا مانده از متوفی را پرداخت کردند، میتوانند تکلیف فیش حج متوفی را بهعنوان بخشی از ترکه مشخص کرده و با رضایت تمامی وراث و در صورت وجود محجور یا صغیر، با حکم دادگاه در خصوص تقسیم ترکه و رضایت قیم محجور، نسبت به فروش یا انتقال آن اقدام کنند. نحوه انتقال فیش حج متوفی به شرح زیر است:
تمامی ورثه یا یکی از آنها با داشتن وکالت از باقی وراث، به همراه فردی که قصد دارند فیش حج متوفی را به نام او منتقل کنند، به دفاتر زیارتی مجاز در سطح استان یا شهرستان خود مراجعه کرده و با تحویل مدارک لازم، نسبت به انتقال فیش حج متوفی اقدام کنند.
مدارک لازم برای انتقالدهنده عبارتند از:
اصل گواهی انحصار وراثت و گواهی فوت؛
اصل برگه پرداخت مالیات بر ارث فیش حج متوفی؛
اصل وکالتنامه از سایر وراث؛
اصل فیش حج متوفی؛
اصل مدارک هویتی.
مدارک لازم برای انتقالگیرنده عبارتند از:
اصل مدارک هویتی، شامل اصل شناسنامه و اصل کارت ملی هوشمند یا رسید آن؛
اصل سند ملکی یا اجارهنامه دارای کد رهگیری؛
به همراه یکی از این موارد: گواهی اشتغال به کار، حکم کارگزینی، فیش حقوقی یا دفترچه درمانی.
شایان ذکر است که نحوه انتقال فیش حج فرد فوت شده به ورثه نیز دقیقاً مشابه مراحل فوقالذکر است و تفاوتی با نحوه انتقال فیش حج به شخص ثالث ندارد. در ادامه، قوانین فروش فیش حج متوفی به ورثه یا شخص ثالث بررسی خواهند شد.
قوانین فروش فیش حج متوفی
قوانین فروش فیش حج متوفی از مهمترین مسائلی است که وراث باید برای روشن کردن تکلیف فیش حج متوفی بهعنوان بخشی از سهمالارث، از آن مطلع باشند. در این بخش، این قوانین بررسی و ذکر خواهند شد. مهمترین قوانین فروش فیش حج مادر فوت شده یا هر مورث دیگری، از جمله پدر و برادر، به شرح زیر است:
تمامی مراحل قانونی مربوط به اخذ گواهی انحصار وراثت، دریافت مفاصا حساب مالیاتی مربوط به مالیات بر ارث فیش حج متوفی و در صورت نیاز، صدور حکم تقسیم ترکه و اعطای وکالت به یکی از وراث باید طی شده و اصل مدارک مربوط به این امور موجود باشد.
تمامی وراث باید بر فروش فیش حج متوفی رضایت داشته باشند، یا سهم ورثه مخالف با فروش باید به قیمت روز پرداخت گردد و سپس اقدام به فروش صورت گیرد.
فروشنده و خریدار یا انتقالدهنده و انتقالگیرنده فیش حج متوفی باید هر دو در روند فروش حاضر بوده و مدارک را امضا و اثر انگشت نمایند.
هر فیش تنها یکبار قابلیت انتقال به شخص دیگری را دارد و تنها در صورتی میتوان دوباره این امر را انجام داد که انتقال به خویشاوندان درجه یک متوفی صورت گیرد. در این شرایط نیز، تاییدیه سازمان حج و زیارت لازم است.
قیمت فیش حج عمره فرد فوت شده
یکی از پرسشهای متداول در زمان روشن کردن تکلیف فیش حج متوفی، بهویژه در زمینه فروش و انتقال فیش حج فرد فوت شده به ورثه یا شخص ثالث، این است که قیمت فیش حج عمره فرد فوت شده چقدر است؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت که در حال حاضر، فیش حج عمره فرد فوت شده قیمت مشخصی ندارد و افراد میتوانند با توافق بر سر قیمتی مشخص، عملیات انتقال و خرید و فروش فیش حج متوفی را انجام دهند. لازم به ذکر است که قیمت مورد توافق کاملاً تابع عواملی چون سال انجام خرید و فروش، سال ثبتنام فیش و مواردی از این دست است.
اگر یک یا چند تن از وراث بر انتقال یا فروش فیش حج متوفی رضایت ندهند، میتوانند از دادگاه تقاضای فروش آن را داشته باشند. در این شرایط، دادگاه اقدام به فروش فیش خواهد کرد و وجه حاصل از فروش به حساب صندوق دادگستری واریز میشود. هر ورثه میتواند با در دست داشتن مدارک لازم، پس از مراجعه به دادگاه، سهمالارث خود از فروش فیش حج متوفی توسط دادگاه را دریافت کند.
